Rockpooling: co znajdziesz w kałużach pływowych i jak szukać

Rockpooling to oglądanie życia w kałużach, które morze zostawia między skałami przy odpływie. Nie potrzebujesz sprzętu ani wiedzy na start. Wystarczy dobry odpływ, buty z twardą podeszwą i cierpliwość.

Co żyje w kałużach

Skalisty brzeg dzieli się na strefy. Górna część jest pod wodą tylko przy przypływie, dolna odsłania się jedynie przy największych odpływach. Im niżej zejdziesz, tym więcej życia, bo zwierzęta z dolnego brzegu krócej znoszą powietrze i słońce.

• Ukwiały. Najczęstszy jest ukwiał koński, czerwona galaretka na skale. Pod wodą rozwija czułki.
• Kraby. Krab zielony chowa się pod kamieniami. W muszlach ślimaków mieszkają pustelniki.
• Ryby. Małe babki i ślizgi siedzą w szczelinach i nieruchomieją, gdy padnie na nie cień.
• Szkarłupnie. Rozgwiazdy, wężowidła i jeżowce żyją głównie niżej na brzegu.
• Ślimaki. Czareczki przyklejone do skał, pobrzeżki i kolorowe ślimaki z rodziny Trochidae.
• Krewetki. Prawie przezroczyste, widać je dopiero, gdy się poruszą.
• Nagoskrzelne. Małe, kolorowe ślimaki bez muszli. Trudno je znaleźć, łatwo zapamiętać.
• Wodorosty. Morszczyn w górnej i środkowej strefie, listownice na samym dole, czerwone krasnorosty w cieniu.

W West Angle Bay w Walii żyje mała zielona rozgwiazda Asterina phylactica, opisana naukowo dopiero w 1979 roku. Na wapieniach Hook Head w Irlandii obok kałuż widać skamieniałe liliowce. Każde wybrzeże ma coś swojego.

Kiedy iść

Najlepszy jest niski odpływ syzygijny, dzień lub dwa po nowiu albo pełni. Wtedy odsłania się dolny brzeg z najbogatszym życiem. Przyjdź na godzinę przed niską wodą i schodź za cofającą się wodą. Spokojne morze jest równie ważne jak niski odpływ: przy dużej fali woda przelewa się przez półki, a w kałużach nic nie widać.

Latem niskie odpływy syzygijne wypadają w wielu miejscach rano albo wieczorem, co sprzyja wyjściom. Jesienią i wiosną, w okolicy równonocy, odpływy są największe w roku. Godziny sprawdzisz w poradniku pływy dla początkujących, a gotowe okna w prognozie pływów.

Jak szukać

• Stań przy kałuży i poczekaj minutę. Zwierzęta, które schowały się na twój widok, wychodzą z powrotem.
• Zaglądaj pod nawisy skał i w szczeliny. Tam jest wilgotno i chłodno.
• Kamień podnoś delikatnie, obejrzyj spód i odłóż go dokładnie tak, jak leżał. Odwrócony kamień to wyrok dla tego, co żyło pod nim.
• Do oglądania użyj białego pojemnika z wodą morską. Trzymaj go w cieniu i wymieniaj wodę.
• Kraba bierz od tyłu, za skorupę, palcami po bokach. Wtedy nie sięgnie szczypcami.

Zasady, czyli Seashore Code

Brytyjskie organizacje ochrony przyrody stosują prosty kodeks. W strefie ochronnej w Wembury brzmi on tak: oglądaj zwierzęta na miejscu lub krótko w pojemniku z wodą morską, szybko odkładaj je tam, gdzie je znalazłeś, nie używaj siatek, nie zabijaj i nie zabieraj żadnych zwierząt, zostawiaj skały i wodorosty tak, jak były.

• Nie odrywaj ukwiałów ani czareczek od skał. Łatwo je uszkodzić.
• Nie zabieraj zwierząt do domu. W akwarium szybko giną.
• Uważaj, gdzie stawiasz stopy, bo pod butem żyje więcej, niż widać.
• W rezerwatach obowiązują dodatkowe zakazy. Na przykład rezerwat Seaford Head przy Hope Gap zakazuje wszelkiego zbieractwa.

Pamiętaj też o własnym zdrowiu. Na piaszczystych plażach w ciepłej wodzie może leżeć zakopany ostrosz, ryba z jadowitymi kolcami. Chodź w butach.

Co zabrać

• Buty z twardą, przyczepną podeszwą. Wodorosty na skałach są bardzo śliskie.
• Biały pojemnik lub wiaderko, lupa, ewentualnie atlas fauny brzegowej.
• Telefon w wodoszczelnym etui i zapisana godzina niskiej wody.
• Ciepłe ubranie, nawet latem. Na odsłoniętym brzegu wieje.

Bezpieczeństwo

Najczęstszy problem to nie fala, tylko przypływ, który odcina drogę powrotu. Pilnuj zegarka i zacznij wracać przy niskiej wodzie. Nie stój pod klifami, bo skały się obrywają, szczególnie kredowe. Przy dużej fali nie podchodź do krawędzi półek od strony morza. Pojedyncza większa fala potrafi zmyć człowieka nawet w ładny dzień.

Gdzie zacząć

Na pierwszy raz wybierz miejsce z płaskimi półkami i łatwym zejściem. W Anglii dobrze opisane są Wembury w Devon i Kimmeridge Bay w Dorset. W Bretanii szerokie pola skał odsłaniają się w Roscoff i na Île de Batz. W Irlandii warto zobaczyć baseny Pollock Holes w Kilkee. Przy każdym miejscu znajdziesz lokalne zasady i aktualną prognozę odpływu.

Nauka z innymi

Wiele ośrodków prowadzi zajęcia z przewodnikiem: Wembury Marine Centre w Devon, Dorset Wildlife Trust w Kimmeridge, lokalne grupy w Bretanii. Organizacje The Wildlife Trusts prowadzą też program Shoresearch, w którym wolontariusze liczą gatunki na brzegu. To dobry sposób, żeby nauczyć się rozpoznawać to, co widzisz.

Źródła

• Wembury Marine Centre, Seashore Code
• Devon Wildlife Trust, Rocky Shore Guide (PDF)
• The Wildlife Trusts, rock pooling
• Sussex Wildlife Trust, Seaford Head
• Angle, Pembrokeshire (West Angle Bay), Wikipedia
• Dorset Wildlife Trust, Fine Foundation Wild Seas Centre