Szkiełka morskie: czym są i które kolory są najrzadsze

Szkiełko morskie to kawałek zwykłej butelki, słoika albo talerza, który przez dziesiątki lat obracał się w morzu. Fale i piasek zaokrągliły jego krawędzie, a woda zmatowiła powierzchnię. To odpad, który stał się małym skarbem.

Jak powstaje szkiełko

Stłuczone szkło trafia do morza z różnych źródeł: z dawnych wysypisk na brzegu, z hut i fabryk, ze statków, które wyrzucały butelki za burtę, i z wraków. Potem fala przesuwa je po piasku i kamieniach. Ostre krawędzie stopniowo się ścierają, a kawałek staje się gładki i owalny.

Według zestawień kolekcjonerskich proces trwa zwykle 20–40 lat, a czasem 100–200 lat. Matowa, lekko „oszroniona” powierzchnia to efekt działania wody, która powoli wypłukuje ze szkła składniki. Na prawdziwych szkiełkach widać często drobne ślady w kształcie litery C. To odciski uderzeń o kamienie i jeden z najpewniejszych znaków, że kawałek naprawdę długo leżał w morzu.

Szkło z jezior i rzek nazywa się po angielsku beach glass. Jest zwykle mniej zmatowione, bo słodka woda działa łagodniej niż słona.

Kolory i ich rzadkość

Kolor szkiełka zależy od tego, czym było wcześniej. Większość to zwykłe butelki po piwie, napojach i winie, więc najczęściej znajdziesz zieleń, brąz i biel. Kolekcjonerzy dzielą kolory na kilka grup. Podane niżej proporcje to przybliżenia z zestawień zbieraczy, a nie dokładne pomiary.

Pospolite: butelkowa zieleń, brąz, biel (szkło bezbarwne). To podstawa każdej kolekcji.
Mniej pospolite (ok. 1 na 25–100): jadeitowa zieleń, bursztynowy brąz, limonkowa i ciemna zieleń, jasny błękit. Pochodzą z butelek po whisky, lekarstwach i dawnych środkach do prania.
Rzadkie (ok. 1 na 200–1000): fiolet, cytrynowa żółć, mleczna biel z butelek po mleku, kobalt, chabrowy błękit i seledyn ze słoików.
Bardzo rzadkie (ok. 1 na 1000–10 000): szary, różowy, turkusowy, czarny, żółty, czerwony i pomarańczowy. Czerwony trafia się mniej więcej raz na 5000 kawałków, pomarańczowy raz na 10 000.

Pomarańczowe szkło pochodzi głównie z naczyń stołowych produkowanych na początku XX wieku przez nieliczne firmy. Czerwonego nigdy nie robiono masowo, bo barwnik był drogi. Część czarnych szkiełek to w rzeczywistości bardzo ciemna zieleń lub brąz ze starych butelek z XVIII i XIX wieku. Pod światło zobaczysz ich prawdziwy kolor.

Fioletowe szkiełka często były kiedyś bezbarwne. Dawni hutnicy dodawali do szkła mangan, który pod wpływem słońca z czasem barwi je na lekki fiolet.

Kobalt jest rzadszy od zieleni, ale wcale nie wyjątkowy. Polscy autorzy podają, że trafia się mniej więcej raz na 500 kawałków. Prawdziwą rzadkością są czerwień, pomarańcz i żółć.

Szkiełka w Bałtyku

W Polsce szkiełka morskie są wciąż mało znane. Twórcy biżuterii z Trójmiasta zbierają je głównie w Sopocie i na innych plażach Zatoki Gdańskiej. Najczęściej trafiają się odcienie zieleni, brązu, bieli i błękitu. Po rzadkie kolory jeżdżą na plaże Europy Zachodniej.

Bałtyk ma dwie cechy, które utrudniają poszukiwania. Prawie nie ma pływów, więc morze nie odsłania dwa razy dziennie szerokiego pasa dna. Do tego plaże są w większości piaszczyste, a szkło najchętniej zatrzymuje się wśród kamieni. Dlatego lepiej szukać przy falochronach, ostrogach i na odcinkach z drobnym żwirem, blisko starych portów.

Najsłynniejsze miejsca na świecie

Seaham w Anglii: w latach 1853–1921 działała tu Londonderry Bottleworks, największa huta butelek w Wielkiej Brytanii. Odpady szkła trafiały do morza i wracają z każdym przypływem.
Glass Beach w Fort Bragg w Kalifornii: dawne wysypisko, dziś część parku stanowego, gdzie szkło wolno tylko oglądać.
Davenport w Kalifornii: szkło artystyczne z pracowni, które powódź wyniosła do morza.
Praia dos Cristais w Hiszpanii: zatoczka pełna szkiełek z dawnego wysypiska butelek.

Co dalej

Jeśli chcesz wiedzieć, kiedy wyjść na plażę, przeczytaj poradnik kiedy szukać szkiełek. O tym, gdzie zbierać nie wolno, piszemy w poradniku przepisy i zakazy, a o cenach i podróbkach w poradniku wartość i sprzedaż szkiełek.

Źródła

Nie przegap następnego okna

Najlepsze okna trwają kilka godzin: po sztormie, po deszczu, w bezchmurną noc z aktywnym Słońcem. Zapisz się, a damy znać mailem, gdy indeks w Twoich miejscach przekroczy 60.