Luźne skamieniałości z plaży możesz zbierać na własny użytek poza obszarami chronionymi. W parkach narodowych i rezerwatach nie wolno zabrać nic. Klif zagraża bardziej niż kara, więc zasady bezpieczeństwa są ważniejsze od przepisów. To nie jest porada prawna. Sprawdź aktualny stan przed wyjazdem.
Ważne znaleziska i wysyłka za granicę. Ustawa o ochronie przyrody nakazuje niezwłocznie zgłosić znalezienie skamieniałości regionalnemu dyrektorowi ochrony środowiska (art. 122), a wywóz szczątków kopalnych za granicę wymaga zezwolenia GDOŚ (art. 121 ust. 2). Nie jest jasne, jak urzędy stosują to do zwykłych belemnitów. Przy ciekawszym okazie zgłoś go do RDOŚ, a przed wysyłką za granicę zapytaj GDOŚ. Więcej w poradniku czy można sprzedawać skamieniałości.
Gdzie obowiązuje zakaz
Ustawa o ochronie przyrody zabrania w parkach narodowych i rezerwatach pozyskiwania skał, skamieniałości, minerałów i bursztynu. Zakazane jest też niszczenie obiektów przyrodniczych i poruszanie się poza wyznaczonymi szlakami. Podobne zakazy dotyczą pomników przyrody.
Na naszym wybrzeżu to oznacza:
- Woliński Park Narodowy. Leżą w nim klify Gosań i Kawcza Góra. Nie zbierasz tam niczego.
- Słowiński Park Narodowy. Ten sam zakaz.
- Rezerwat Kępa Redłowska w Gdyni. Utworzony w 1938 roku, obejmuje klif orłowski. Nie zakładaj, że plaża poniżej jest poza rezerwatem. Sprawdź granicę.
- Rezerwaty Przylądek Rozewie i Wąwóz Rudnik. Leżą przy klifach Jastrzębiej Góry i Chłapowa.
Obszary Natura 2000 i parki krajobrazowe, jak Nadmorski Park Krajobrazowy, mogą mieć własne ograniczenia. Granice sprawdzisz w geoserwisie GDOŚ albo w Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska: w Szczecinie dla Pomorza Zachodniego i Środkowego, w Gdańsku dla Pomorza Gdańskiego i Trójmiasta.
Co wolno poza zakazem
Poza obszarami chronionymi możesz zbierać luźne skamieniałości z powierzchni plaży. Rób to ręcznie, w małej ilości i na własny użytek. Opracowania geoturystyczne podają, że zbieranie do prywatnej kolekcji jest w Polsce dozwolone, a niedozwolone jest w rezerwatach, parkach narodowych i pomnikach przyrody. Pamiętaj też, że odcinek Pobierowo, Trzęsacz, Rewal i Śliwin był proponowany do ochrony jako pomniki przyrody nieożywionej.
Czego nie robić
- Nie kop w klifie. To ingerencja w brzeg, a ściana się osuwa. Zasady poławiania bursztynu zabraniają głębokich dołów i niszczenia wydm. Dla skamieniałości nie znamy osobnej reguły, więc zachowaj tę samą ostrożność.
- Nie używaj młotków ani łomów na ścianie.
- Nie wchodź na tereny oznaczone jako zagrożone. W pasie technicznym bez upoważnienia nie wolno przebywać na terenach ogrodzonych lub oznaczonych jako zagrożone erozją.
- Nie zostawiaj śmieci i nie rozpalaj ognisk. W pasie technicznym jest to zabronione.
Kości gadów morskich i inne duże znaleziska zgłoś do muzeum przyrodniczego lub do Państwowego Instytutu Geologicznego, oddział Geologii Morza w Gdańsku. Taki okaz ma wartość naukową.
Bezpieczeństwo pod klifem
Większość polskich klifów ma 12 do 30 m wysokości, a nachylenie stoku wynosi średnio około 41 stopni. Morze zabiera średnio do 0,5 m klifu na rok, w Jastrzębiej Górze w latach 1977 do 1990 było to 0,94 m. Osuwiska zdarzają się po sztormach, w czasie odwilży i po deszczach. Zasady są proste.
- Nie stawaj pod ścianą klifu. Nasza zasada: trzymaj się w odległości co najmniej równej wysokości klifu.
- Nie wchodź pod nawisy i podmyte skarpy.
- Nie siadaj pod klifem na odpoczynek ani nie rozkładaj tam sprzętu.
- Nie wspinaj się na klif i nie podchodź do jego krawędzi od góry.
- Sprawdź, którędy wrócisz. Na wąskiej plaży wezbranie sztormowe odetnie drogę.
- Idź z drugą osobą i miej naładowany telefon. W razie wypadku dzwoń pod 112.
Uważaj też na to, co zostawił człowiek. W 2009 roku fala odsłoniła w Rewalu betonowe słupy z wystającymi prętami. W Jastrzębiej Górze umocnienia z gabionów były opisywane jako w stanie awarii. Nie wchodź na nie.
Kiedy zostać w domu
Gdy wieje sztorm, a fala wciąż bije w klif, zostań na górze. Wejdź na plażę dopiero po kilku godzinach, kiedy morze siada. Wybór terminu opisujemy w poradniku kiedy szukać skamieniałości, a przegląd miejsc w poradniku gdzie szukać skamieniałości. Aktualne warunki pokazuje prognoza skamieniałości.
Nie przegap następnego okna
Najlepsze okna trwają kilka godzin: po sztormie, po deszczu, w bezchmurną noc z aktywnym Słońcem. Zapisz się, a damy znać mailem, gdy indeks w Twoich miejscach przekroczy 60.